Waarom is in de praktijk het implementeren van beleidsplannen zo complex?
Een studie van A. Wildavsky (1973,1984) over implementatie maakt duidelijk dat ondanks goede intenties, besluitvorming, commitment en middelen, implementatie van beleid in de praktijk vele malen lastiger is en meer tijd en kosten vragen dan men vooraf kan voorzien. Vaak komen beoogde resultaten niet uit of met veel vertragingen anders dan oorspronkelijk gesteld. Grote beloften worden vaak niet waar gemaakt en leiden tot frustraties en desillusies. Gezien de voorzienbare obstakels voor uitvoering zou in beleid en planvorming meer uit gegaan moeten worden van wat werkelijk realiseerbaar is. Blijkbaar is er verschil in de werkelijkheid, die bestaat tussen die van beleid en besluitvorming en die van implementatie in de alledaagse praktijk.
Zoekt men naar een verklaring dan kan men bijvoorbeeld verwijzen naar de complexiteit van de processen van beleid en besluitvorming en de verschillende niveaus waarop deze plaatsvinden.
Anderzijds treft implementatie in de praktijk meestal de groep/organisatie en het individu in hun eigen specifieke context en problematiek. Implementatie vraagt op dit niveau meestal om verandering of aanpassing van de routine en de werkzaamheden van de groep/organisatie of op het individuele niveau. De theorie van veranderingen leert dat op individueel en groepsniveau veranderingen dan zeker niet te ingrijpend moeten zijn en het meest haalbaar zijn als zij van een beperkte orde zijn en als ze opeenvolgend zijn.
Ook vanuit het netwerkmanagement is duidelijk dat implementatie in onze huidige samenleving zich vooral afspeelt in netwerken van afhankelijkheden. Iedereen is van iedereen afhankelijk. Er zijn vele partijen bij betrokken, die allemaal eigen belangen willen realiseren en als het moet, die van anderen blokkeren. Dit betekent bij implementatie meer een accent op het werken met effectieve strategieën dan op de haalbaarheid van planmatige of projectmatige implementatie.
De vraag wat het maakt dat implementatie van beleid zo complex is en welke factoren daarbij een rol spelen, is dus vanuit diverse invalshoeken te beantwoorden en te verklaren.
Door het onderzoeken van de theorie en dit te leggen op een bepaald werkveld - het veiligheidsbeleid van de afgelopen 20 – 25 jaar van de Veiligheidsregio ZHZ – probeert dit onderzoek hierop een antwoord te krijgen door de volgende vraagstelling en deelvragen.
Algemene vraagstelling
Waarom is het – zoals beschreven in de voorgaande – in de praktijk het implementeren van beleid zo complex? Welke factoren spelen daarbij een rol?
Deelvraag 1: de theorie
• Wat is er te leren uit de theorie naar implementatie en veranderingsprocessen en van de samenhang van factoren en processen, die daarin een rol spelen?
Deelvraag 2: de praktijk
• Wat is er van implementatie van het beleid op het terrein van rampen- en crisisbestrijding in de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid terechtgekomen over een periode van 20 -25 jaar en in hoeverre zijn daarin factoren en processen vanuit de theorie (deelvraag 1) terug te vinden?
